پرونده حقوقی ایلان ماسک علیه OpenAI وارد مرحلهای تازه شده است؛ جایی که یک قاضی فدرال آمریکا اعلام کرده شواهد کافی برای بررسی ادعاهای ماسک وجود دارد و این اختلاف پرحاشیه قرار است در ماه مارس با حضور هیئت منصفه به دادگاه کشیده شود؛ جدالی که مستقیماً مأموریت اولیه هوش مصنوعی و مرز میان «غیرانتفاعی بودن» و «سودآوری» را هدف گرفته است.
به گزارش دنیای برند؛ ایلان ماسک، کارآفرین میلیاردر و از بنیانگذاران اولیه OpenAI، در سال ۲۰۲۴ با طرح شکایتی رسمی، این شرکت و مدیران آن از جمله سم آلتمن و گرگ براکمن را به «عدول از تعهدات اولیه» متهم کرد. به گفته ماسک، OpenAI برخلاف مأموریت اولیه خود که توسعه هوش مصنوعی در خدمت منافع بشریت بود، بهسمت سودآوری و منافع تجاری حرکت کرده است.
ماسک که از حامیان مالی اولیه OpenAI بهشمار میرفت، در سال ۲۰۱۸ پس از رد درخواستش برای تصدی سمت مدیرعاملی، از هیئتمدیره این شرکت کنارهگیری کرد. در آن زمان، او دلیل این تصمیم را «تعارض منافع احتمالی با فعالیتهای هوش مصنوعی تسلا» عنوان کرده بود، اما از آن پس به یکی از منتقدان اصلی مسیر جدید OpenAI تبدیل شد.
در متن شکایت، ماسک تأکید کرده است که سرمایهگذاری حدود ۳۸ میلیون دلاری او، بههمراه اعتبار و حمایتی که در سالهای ابتدایی در اختیار OpenAI قرار داد، بر پایه تضمینهایی انجام شده که این مجموعه «غیرانتفاعی باقی خواهد ماند».
قاضی پرونده، ایوون گونزالس راجرز، در توضیح تصمیم خود برای ارجاع این اختلاف به دادگاه اعلام کرده است:
«شواهدی وجود دارد که نشان میدهد مدیران OpenAI در مقاطعی، بر حفظ ساختار غیرانتفاعی اولیه تأکید داشتهاند؛ موضوعی که با ادعاهای شاکی همراستا است.»
OpenAI که در سال ۲۰۱۵ بهعنوان یک آزمایشگاه پژوهشی غیرانتفاعی تأسیس شد، از سال ۲۰۱۹ با ایجاد یک بازوی انتفاعی و مدل «سود محدود»، مسیر تازهای را برای جذب سرمایه و رقابت در بازار جهانی هوش مصنوعی آغاز کرد. این روند در اکتبر ۲۰۲۵ با تکمیل فرآیند بازساختاردهی، به تبدیل بخش انتفاعی OpenAI به یک شرکت با مأموریت عمومی (Public Benefit Corporation) انجامید؛ در حالی که نهاد غیرانتفاعی اولیه، ۲۶ درصد از سهام را در اختیار دارد.
ماسک اکنون بهدنبال دریافت غرامت مالی از آنچه «منافع نامشروع» OpenAI مینامد، است. او پیشتر نیز در فوریه ۲۰۲۵ پیشنهادی ۹۷.۴ میلیارد دلاری برای خرید OpenAI ارائه داده بود که از سوی سم آلتمن رد شد.
این پرونده، فراتر از یک اختلاف شخصی یا تجاری، به نمادی از تنش عمیقتر در صنعت هوش مصنوعی تبدیل شده است؛ جایی که پرسش اصلی دیگر فقط «چه کسی برنده بازار است» نیست، بلکه این است که هوش مصنوعی دقیقاً در خدمت چه کسی و با چه مأموریتی توسعه مییابد.
